Tháng 6/2025 tại Yokohama, Nhật Bản, cơ quan chức năng kiểm tra 53 ô tô độ và yêu cầu 43 xe sửa chữa để đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, sau khi tình trạng xe gây tiếng ồn và phiền toái cho người dân tiếp diễn.

Khi xe độ vượt giới hạn kỹ thuật

Tối 21/6/2025, tại bãi đỗ xe Daikoku ở Yokohama, cơ quan giao thông Nhật Bản phối hợp với cảnh sát kiểm tra 53 ô tô. Trong số này, 43 xe bị yêu cầu sửa chữa để đáp ứng tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật, theo thông tin của Cục Giao thông vận tải khu vực Kanto.

Các lỗi được ghi nhận gồm 20 trường hợp khoảng sáng gầm xe không đạt yêu cầu, 19 trường hợp bộ phận quay nhô ra ngoài thân xe và 19 trường hợp ống xả không đáp ứng tiêu chuẩn tiếng ồn. Một xe có thể mắc nhiều lỗi.

Daikoku là điểm tụ tập quen thuộc của những người yêu xe, trong đó có các chủ xe đã thay đổi ngoại hình hoặc kết cấu phương tiện. Tuy nhiên, hoạt động tại đây cũng gây phiền toái cho cư dân và những người đi đường xung quanh, đặc biệt khi xe phát ra tiếng ồn lớn.

Cuộc kiểm tra cho thấy cơ quan chức năng không chỉ xem xét chiếc xe có khác nguyên bản hay không, mà tập trung vào việc phương tiện có đáp ứng các tiêu chuẩn bắt buộc hay không. Những thay đổi dẫn đến khoảng sáng gầm không đạt yêu cầu, bộ phận nhô ra ngoài hoặc tiếng ồn vượt giới hạn có thể khiến chủ xe phải khắc phục.

Tại Anh, cơ quan Tiêu chuẩn phương tiện và người lái xe (DVSA) kiểm soát cả linh kiện thay thế lẫn các dịch vụ cải biến xe. Báo cáo chương trình giám sát thị trường năm 2024, công bố ngày 21/1/2025, cho biết DVSA xác định 111 doanh nghiệp trên toàn nước Anh cung cấp các dịch vụ cải biến trái quy định qua nghiên cứu thông tin công khai. Các dịch vụ này bao gồm tạo tiếng nổ từ ống xả, tháo bộ xúc tác khí thải, loại bỏ bộ lọc hạt diesel (DPF) hoặc hệ thống AdBlue.

DVSA đã gửi thư nhắc nhở các doanh nghiệp về nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và yêu cầu chấm dứt những hoạt động cải biến trái quy định.

Không chỉ các cơ sở cải biến, bản thân những linh kiện độ bán trên thị trường cũng có thể khiến xe không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Trong chương trình kiểm tra 26 bộ ống xả và giảm thanh xe máy mua từ các nhà cung cấp, DVSA phát hiện 12 sản phẩm không có dấu phê duyệt hoặc dấu hiệu liên quan theo yêu cầu pháp luật.

Cơ quan này còn thử nghiệm 13 hệ thống ống xả và giảm thanh trên ba mẫu xe máy. Kết quả, cả 4 sản phẩm thử trên Honda CB125F đều vượt giới hạn tiếng ồn cho phép; 5 trong 6 sản phẩm thử trên Honda CBR500R vượt giới hạn; còn ở Kawasaki Z1000SX, hai trong ba sản phẩm vượt giới hạn.

Đây là kết quả của một mẫu thử nghiệm cụ thể, không đại diện cho toàn bộ thị trường ống xả độ. Dù vậy, dữ liệu cho thấy một linh kiện được bán trên thị trường không đương nhiên bảo đảm chiếc xe sau khi lắp đặt vẫn đáp ứng tiêu chuẩn tiếng ồn.

Nhật Bản và Anh tiếp cận vấn đề từ những khâu khác nhau: kiểm tra trực tiếp phương tiện đang lưu thông, giám sát linh kiện và xử lý các dịch vụ cải biến trái quy định. Điểm chung là không chỉ xem xét ý định của chủ xe, mà đánh giá những thay đổi cụ thể và mức độ tuân thủ tiêu chuẩn.

Quyền cá nhân có giới hạn ở đâu?

Độ xe có thể phục vụ nhiều mục đích: cá nhân hóa ngoại hình, cải thiện cảm giác lái, nâng cấp hệ thống treo hoặc phanh, hay tăng công suất động cơ. Không thể đánh đồng tất cả những thay đổi này với hành vi gây nguy hiểm hoặc làm phiền cộng đồng.

Một bộ vành khác kích thước, hệ thống treo được nâng cấp đúng tiêu chuẩn và ống xả bị can thiệp để tạo tiếng nổ lớn là những trường hợp khác nhau. Việc đánh giá cần căn cứ vào đặc điểm thay đổi, yêu cầu kỹ thuật tương ứng và tác động thực tế, thay vì chỉ dựa vào việc chiếc xe có khác nguyên bản hay không.

Ở chiều ngược lại, quyền sở hữu tài sản và quyền tùy biến phương tiện không đồng nghĩa với quyền gây ảnh hưởng không giới hạn đến người khác. Tiếng ồn lớn có thể làm gián đoạn sinh hoạt; những thay đổi không phù hợp ở hệ thống vận hành hoặc kết cấu xe có thể làm phát sinh rủi ro cho người lái và những người cùng tham gia giao thông.

Anh đã thử nghiệm công nghệ camera đo tiếng ồn ven đường tại Keighley, Bristol, Great Yarmouth và Rubery từ tháng 10/2022 đến tháng 2/2023. Theo báo cáo của Bộ Giao thông Anh công bố ngày 17/3/2024, hệ thống sử dụng camera kết hợp micro để ghi nhận phương tiện có tiếng ồn lớn, tạo dữ liệu hình ảnh và âm thanh có thể phục vụ việc xử lý vi phạm.

Trong quá trình thử nghiệm, hệ thống ghi nhận 1.777 lượt kích hoạt. Theo Viện Âm học Anh, khoảng 4% số lượt này được xác định là liên quan đến phương tiện gây tiếng ồn quá mức theo ngưỡng được sử dụng trong nghiên cứu.

Ở Việt Nam, không ít chủ xe và xưởng độ áp dụng cách làm tháo đồ độ, lắp lại linh kiện nguyên bản để đưa xe đi đăng kiểm, sau đó lắp lại đồ độ khi đã kiểm định xong. Báo chí cũng từng ghi nhận nhiều trường hợp xe cải biến trái quy định bị xử phạt khi lưu thông. Thực tế này cho thấy kiểm soát tại kỳ đăng kiểm chưa đủ để bảo đảm phương tiện tiếp tục đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trên đường, nếu chủ xe thay đổi kết cấu hoặc linh kiện ngay sau đó.

Thông tư 30/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, cùng các quy trình kiểm định liên quan. Đây là căn cứ pháp lý cần tham chiếu khi xem xét những thay đổi thuộc diện cải tạo phương tiện.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi hình thức độ xe đều thuộc cùng một nhóm pháp lý. Việc một thay đổi có phải thực hiện thủ tục chứng nhận hay không còn phụ thuộc vào loại thay đổi và các điều kiện cụ thể trong quy định hiện hành. Chủ xe cần đối chiếu đúng trường hợp của mình, thay vì suy luận rằng mọi thay đổi đều bị cấm hoặc đều được phép.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy quản lý xe độ không nhất thiết phải lựa chọn giữa hai thái cực cho phép hoàn toàn và cấm hoàn toàn. Nhật Bản kiểm tra các phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn; Anh giám sát cả linh kiện, dịch vụ cải biến và thử nghiệm công cụ phát hiện tiếng ồn.

Ranh giới hợp lý nằm ở tác động và mức độ tuân thủ: chủ xe có thể cá nhân hóa phương tiện trong phạm vi được phép, nhưng quyền đó không bao gồm việc làm giảm an toàn, vượt giới hạn tiếng ồn hoặc gây ảnh hưởng trái quy định đến cộng đồng.

Nguồn  : https://daidoanket.vn/do-xe-ranh-gioi-giua-tu-do-ca-nhan-va-loi-ich-cong-dong.html